İnşaat Demiri İzleme (İDİS) — Satış

Senaryo: IDIS Tip: SATIS

Bu fatura tipi nedir?

Satış faturası (SATIS), mal veya hizmet satışını belgelemek için kullanılan standart fatura tipidir. Muhasebede en çok kullanılan belgedir: ne satıldığı, kime satıldığı, bedel ve KDV bu belgede görünür. Tevkifat, istisna, özel matrah veya iade yoksa günlük satışlarda bu tip seçilir.

Nasıl kesilir? Süreler

Nasıl kesilir: (1) Alıcının e-fatura mükellefi olup olmadığını kontrol edin — mükellefse e-fatura, değilse e-arşiv. (2) Senaryoyu seçin (TEMELFATURA günlük işler için; mutabakat/red isteniyorsa TICARIFATURA; kamu ise KAMU). (3) Tip olarak SATIS seçin. (4) Mal/hizmet satırlarını, birim fiyatı (KDV dahil/hariç), iskontoları ve doğru KDV oranını girin. (5) Vergi toplamlarını kontrol edip onaylayın/gönderin. Fatura, malın teslimi veya hizmetin ifasından itibaren yasal süre içinde düzenlenmelidir (Vergi Usul Kanunu — uygulamada yaygın olarak 7 gün; güncel VUK metnine bakın).

Kimler kimlere keser?

KDV mükellefi satıcı keser. Alıcı: e-fatura mükellefi ise e-fatura SATIS; nihai tüketici veya e-fatura mükellefi değilse e-arşiv SATIS. Satıcı kendisine satış faturası kesmez.

KDV ve tutar nasıl hesaplanır?

KDV matrahı = KDV hariç bedel (iskonto sonrası). KDV = matrah × oran (%1 / %10 / %20 vb.). Tutar KDV dahil girildiyse matrah = tutar / (1 + oran). Tevkifat veya istisna yoksa hesaplanan KDV’nin tamamı satıcı tarafından beyan edilir; alıcı ödediği KDV’yi şartları varsa indirim konusu yapar.

Nelere dikkat edilmeli?

Yanlış KDV oranı, dahil/hariç karışıklığı ve iskonto sırası en sık hatalardır. e-Fatura mükellefine e-arşiv (veya tersi) kesmeyin. Aynı işleme iki satış faturası kesmeyin; düzeltme için iade veya iptal/itiraz süreçlerini kullanın. Senaryo sadece iletim/onay modelini değiştirir; satışın ekonomik niteliği SATIS tipindedir.

Bu senaryoda ek not

IDIS, GİB e-Fatura senaryosudur (ProfileID=IDIS): İnşaat Demiri İzleme Sistemi (Darphane) kapsamındaki inşaat demiri teslimlerini belgeler. İzinli tipler: SATIS, ISTISNA, TEVKIFAT, TEVKIFATIADE, IADE, IHRACKAYITLI. Zorunlu UBL alanları: satıcıda PartyIdentification schemeID=SEVKIYATNO (SE- + 7 rakam, 10 karakter) ve her kalemde Item/AdditionalItemIdentification schemeID=ETIKETNO (2 harf + 7 rakam, 9 karakter). e-İrsaliyede aynı kurallar ProfileID=IDISIRSALIYE ile uygulanır. GİB İnşaat Demiri İzleme (İDİS) Teknik Kılavuzu (Aralık 2025) ve UBL-TR Schematron esas alınır; SEVKIYATNO/ETIKETNO formatı veya eksik alan red riski taşır.

Kaynaklar

  • GİB e-Fatura Uygulaması ve UBL-TR kılavuzları (ProfileID / InvoiceTypeCode)
  • Vergi Usul Kanunu fatura düzenleme süreleri (güncel metin)
  • GİB e-Arşiv ve e-İrsaliye tebliğ/kılavuzları
  • 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği (e-Arşiv; internet satışı zorunlu bilgileri) ve güncellemeleri
  • GİB e-Arşiv Fatura Teknik Kılavuzu — internetSatisBilgi
  • GİB tevkifat, istisna ve özel matrah kod listeleri
  • portal.efatura.gov.tr resmi kaynakları

Aynı senaryodaki diğer fatura tipleri

Faturayı kestikten sonra

Kesilen faturanın cari hesaba ve stoğa işlenmesi gerekir; aksi halde borç alacak bakiyeniz ve stok miktarınız gerçeği göstermez. Ön muhasebe modülü gelen ve giden e-Faturaları okuyup cari ile stok hareketlerini otomatik oluşturur. KDV veya tevkifat tutarını kontrol etmek için KDV hesaplama ve tevkifat hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Tüm senaryo listesi: hangi fatura nasıl kesilir?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel GİB tebliğleri, VUK ve özel entegratör doğrulamaları esas alınmalıdır.