Tevkifat Hesaplama
SONUÇLAR
KDV tevkifatı nedir?
Tevkifat, hesaplanan KDV’nin belirli bir oranının satıcı yerine alıcı tarafından “sorumlu sıfatıyla” beyan edilip ödenmesidir. Amaç, tahsilat riskinin yüksek olduğu bazı sektörlerde verginin devlete ulaşmasını güvenceye almaktır. Yani vergi tutarı değişmez, sadece kimin beyan edeceği değişir.
Uygulamada iki taraf da ayrı işlem yapar. Satıcı, faturada KDV’nin tamamını gösterir ancak tevkifata düşen kısmı tahsil etmez; kalan kısmı 1 No’lu KDV beyannamesinde beyan eder. Alıcı, tevkif ettiği tutarı 2 No’lu KDV beyannamesiyle beyan edip öder ve aynı tutarı kural olarak indirim konusu yapar.
Nasıl hesaplanır?
Hesap üç adımdır: matrah bulunur, matrah üzerinden KDV hesaplanır, KDV tevkifat oranıyla bölüştürülür.
- Hesaplanan KDV = matrah × KDV oranı
- Tevkif edilen KDV = hesaplanan KDV × tevkifat oranı
- Satıcının tahsil edeceği tutar = matrah + (hesaplanan KDV − tevkif edilen KDV)
Örnek — 5/10 tevkifatlı fatura
Matrah 10.000 ₺, KDV oranı %20, tevkifat oranı 5/10 olsun. Hesaplanan KDV 10.000 × 0,20 = 2.000 ₺. Tevkifata düşen kısım 2.000 × 0,50 = 1.000 ₺. Satıcı bu 1.000 ₺’yi tahsil etmez; müşteriden alacağı tutar 10.000 + 1.000 = 11.000 ₺ olur. Alıcı, tevkif ettiği 1.000 ₺’yi 2 No’lu beyanname ile öder. Faturanın toplamı 12.000 ₺ gibi görünse de ödenecek tutarın 11.000 ₺ olması, tevkifatlı faturalarda en çok karışan noktadır.
Oranlar ve kapsam
Tevkifat oranları KDV Genel Uygulama Tebliği’nde işin türüne göre belirlenir; uygulamada 2/10, 3/10, 4/10, 5/10, 7/10 ve 9/10 oranlarıyla karşılaşılır. Yapım işleri, işgücü temini, temizlik, bakım-onarım, danışmanlık, baskı-basım, yemek servisi gibi hizmet grupları ile bazı mal teslimleri kapsamdadır. Kapsam ve oranlar tebliğ değişiklikleriyle güncellendiği için faturayı keserken işin girdiği grubu ve o gruba ait güncel oranı doğrulamak gerekir.
Alıcının kim olduğu da önemlidir: bazı işlemlerde tevkifat yalnızca kamu kurumlarına veya belirlenmiş alıcılara yapılan teslimlerde uygulanır. Ayrıca fatura tutarının belirli bir alt sınırın altında kalması hâlinde tevkifat uygulanmayabilir. Bu iki koşul gözden kaçtığında, tevkifat olmayan bir işte tevkifatlı fatura kesilmiş olur ve fatura karşı tarafça reddedilir.
Faturada nasıl görünür?
Tevkifatlı faturada matrah, hesaplanan KDV, tevkifat oranı, tevkif edilen KDV ve ödenecek tutar ayrı ayrı yer alır. e-Fatura düzenliyorsanız belgenin tevkifat tipinde ve doğru tevkifat kodu ile oluşturulması şarttır; aksi hâlde belge GİB tarafında hata alır. Temel faturada tevkifat, ticari faturada tevkifat ve kamuya kesilen tevkifatlı fatura sayfalarında bu belgelerin gerçek ekran görüntülerini ve dikkat notlarını bulabilirsiniz. Sadece KDV hesaplamak için KDV hesaplama aracı yeterlidir.
Bu araç ve açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; oran ve kapsam için güncel KDV Genel Uygulama Tebliği ile mali müşavirinizin görüşü esastır.