Temel Fatura — İade

Senaryo: TEMELFATURA Tip: IADE

Bu fatura tipi nedir?

İade faturası (IADE), daha önce kesilmiş bir satışın kısmen veya tamamen geri alınmasını belgeler. “Negatif satış” gibidir: stok ve KDV, iade edilen kısım kadar geri çevrilir. Tevkifatlı satışın iadesinde bu tip değil, TEVKIFATIADE kullanılmalıdır. Temel senaryoda iade faturası: daha önce kesilmiş satışın kısmen/tamamen geri alınmasını belgeler. Orijinal satış çoğu zaman TEMELFATURA + SATIS’tir.

Nasıl kesilir? Süreler

Nasıl kesilir: İade edilen fatura no/tarihini bağlayın. Tip IADE, senaryo tercihen orijinalle aynı (TEMELFATURA). Yalnızca iade edilen miktar/tutarı yazın; KDV oranı orijinalle aynı olsun. İade fiilen gerçekleşince VUK süresi içinde kesin. Tevkifatlı satışın iadesinde TEVKIFATIADE kullanın.

Kimler kimlere keser?

Orijinal satışı yapan satıcı → orijinal alıcı.

KDV ve tutar nasıl hesaplanır?

İade matrahı = iade edilen mal/hizmetin KDV hariç tutarı. KDV = iade matrahı × orijinal KDV oranı. Bu KDV, satıcının önceki satış KDV’sini düzeltir; alıcı daha önce indirdiği KDV’yi iade oranında düzeltir. Kısmi iadede yalnızca iade edilen satır/oran kullanılır.

Nelere dikkat edilmeli?

Orijinal fatura referansı olmadan iade kesmeyin. Tevkifatlı faturanın iadesinde IADE değil TEVKIFATIADE seçin. Miktar, birim ve tutarın orijinal belgeyi aşmamasına dikkat edin. Ticari senaryoda alıcı reddi ile iade faturası farklı süreçlerdir; red uygulama yanıtı, iade faturası yerine geçmez.

SanalCari’de nasıl kesilir?

Giden e-Fatura → Yeni Fatura → TEMELFATURA / IADE. Orijinal satışın numara ve tarihini referans alanına bağlayın. Tevkifatlı orijinalde bu sayfayı kullanmayın; TEVKIFATIADE seçin.

  1. Kısmi iadede yalnızca dönen miktar. KDV oranı orijinal satırla aynı.
  2. Gönderim sonrası Stok ve Cari İşle (veya senkron) stoğu geri yazar. Çift işlem yapmamak için orijinal SATIS’i “silmeye” çalışmayın.
  3. Gelen iade (müşteri size kesti) Gelen kutusundan işlenir; yön alış/iade stok hareketinde tersidir.

Geniş anlatım: iade faturası rehberi.

Bu senaryoda ek not

TEMELFATURA, GİB UBL-TR’de ProfileID olarak kullanılan temel e-fatura senaryosudur. Fatura alıcıya iletildiğinde sistemsel olarak kabul edilmiş sayılır; alıcının ticari fatura gibi “kabul/red” uygulama yanıtı göndermesi beklenmez. Muhasebede en sık kullanılan senaryodur; rutin mal/hizmet satışlarında tercih edilir. Alıcı tarafında uygulama yanıtı (kabul/red) süreci yoktur. İtiraz veya düzeltme ihtiyacında iade faturası, iptal/itiraz süreçleri veya tarafların mutabakatı gündeme gelir.

Kaynaklar

  • GİB e-Fatura Uygulaması ve UBL-TR kılavuzları (ProfileID / InvoiceTypeCode)
  • Vergi Usul Kanunu fatura düzenleme süreleri (güncel metin)
  • GİB e-Arşiv ve e-İrsaliye tebliğ/kılavuzları
  • 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği (e-Arşiv; internet satışı zorunlu bilgileri) ve güncellemeleri
  • GİB e-Arşiv Fatura Teknik Kılavuzu — internetSatisBilgi
  • GİB tevkifat, istisna ve özel matrah kod listeleri
  • portal.efatura.gov.tr resmi kaynakları

Aynı senaryodaki diğer fatura tipleri

Faturayı kestikten sonra

Kesilen faturanın cari hesaba ve stoğa işlenmesi gerekir; aksi halde borç alacak bakiyeniz ve stok miktarınız gerçeği göstermez. Ön muhasebe modülü gelen ve giden e-Faturaları okuyup cari ile stok hareketlerini otomatik oluşturur. KDV veya tevkifat tutarını kontrol etmek için KDV hesaplama ve tevkifat hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Tüm senaryo listesi: hangi fatura nasıl kesilir?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel GİB tebliğleri, VUK ve özel entegratör doğrulamaları esas alınmalıdır.