Yolcu Beraber (Tax-Free) — İstisna

Senaryo: YOLCUBERABER Tip: ISTISNA

Bu fatura tipi nedir?

İstisna faturası (ISTISNA), KDV’den istisna edilen veya istisna sürecine tabi teslim/hizmetler içindir. Çoğu kodda belgede hesaplanan KDV 0’dır ve matrah + istisna kodu zorunludur. İstisna: yolcu beraberi (501 / YOLCUBERABER) — satışta KDV hesaplanıp tahsil edilir; iade gümrük çıkışında yapılır. “KDV’siz satış” keyfi seçim değildir; kodsuz ISTISNA kesilemez. Yolcu beraber (tax-free) faturası: Türkiye’de ikamet etmeyen yolcuya yapılan mal satışını belgeler. e-Faturada tip ISTISNA ve kod 501 kullanılır; bu, “faturada KDV yok” demek değildir — GİB/gümrük tax-free sürecini ayırt eden koddur.

Nasıl kesilir? Süreler

Nasıl kesilir: Senaryo YOLCUBERABER, tip ISTISNA, kod 501. Yolcu/pasaport ve aracı kurum bilgilerini girin. Satırda matrah + geçerli KDV oranını hesaplayın; yolcudan KDV’yi tahsil edin. Mal yurt dışına çıkarken gümrük onayı sonrası KDV iadesi (aracı kurum / yetkili süreç) yapılır.

Kimler kimlere keser?

Yetkili perakendeci → Türkiye’de ikamet etmeyen yolcu (süreçte aracı kurum ve GTB).

KDV ve tutar nasıl hesaplanır?

Satışta KDV hesaplanır ve tahsil edilir (oran malın tabi olduğu normal KDV). İade, malın gümrükten yurt dışına çıkarılması sırasında doğar (3065 sayılı KDV Kanunu md. 11/1-b; KDV Genel Uygulama Tebliği — yolcu beraberi eşya). Faturayı KDV’siz (0) kesmek bu uygulamaya uymaz; klasik ihracat istisnası (ör. 301) ile karıştırılmamalıdır.

Nelere dikkat edilmeli?

Yurt içi normal satışta ISTISNA seçmeyin. İhracat (KDV 0) ile yolcu beraberi (KDV tahsil + gümrük iadesi) karıştırılmamalıdır. İhracat ile ihraç kayıtlıyı (IHRACKAYITLI) karıştırmayın. Zorunlu ek bilgiler (GTB, pasaport vb.) boşsa belge geçersiz sayılabilir. 501 kodu UBL-TR istisna listesinde “KDV tutarı 0” klasik istisna gibi işlemez; tax-free / gümrük kılavuzunda tanımlı süreç kodudur. Gümrük onayı olmadan iade tamamlanmaz.

Bu senaryoda ek not

YOLCUBERABER (YOLCUBERABERFATURA) senaryosu, Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara yapılan tax-free (yolcu beraberi eşya) satışların e-fatura ile belgelenmesi içindir. Tip ISTISNA ve istisna kodu 501, belgenin bu özel sürece ait olduğunu GİB/gümrük tarafında ayırt eder; bu, faturada KDV’nin sıfır yazılacağı anlamına gelmez. Pasaport ve aracı kurum / GTB alanları zorunludur. Temel senaryoya benzer şekilde ticari kabul/red yanıtı beklenmez; KDV iadesi gümrük onayı ve tax-free / aracı kurum sürecine bağlıdır.

Kaynaklar

  • GİB e-Fatura Uygulaması ve UBL-TR kılavuzları (ProfileID / InvoiceTypeCode)
  • Vergi Usul Kanunu fatura düzenleme süreleri (güncel metin)
  • GİB e-Arşiv ve e-İrsaliye tebliğ/kılavuzları
  • 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği (e-Arşiv; internet satışı zorunlu bilgileri) ve güncellemeleri
  • GİB e-Arşiv Fatura Teknik Kılavuzu — internetSatisBilgi
  • GİB tevkifat, istisna ve özel matrah kod listeleri
  • portal.efatura.gov.tr resmi kaynakları

Faturayı kestikten sonra

Kesilen faturanın cari hesaba ve stoğa işlenmesi gerekir; aksi halde borç alacak bakiyeniz ve stok miktarınız gerçeği göstermez. Ön muhasebe modülü gelen ve giden e-Faturaları okuyup cari ile stok hareketlerini otomatik oluşturur. KDV veya tevkifat tutarını kontrol etmek için KDV hesaplama ve tevkifat hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Tüm senaryo listesi: hangi fatura nasıl kesilir?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel GİB tebliğleri, VUK ve özel entegratör doğrulamaları esas alınmalıdır.