Gelir Vergisi & Kazanç

Bu araç ne yapıyor?

Yukarıdaki hesap, “bu işten size ne kalır?” sorusunun cevabını verir. İki yön vardır: verdiğiniz fiyattan vergi sonrası kalanı bulun veya kazanmak istediğiniz tutara göre vermeniz gereken KDV hariç / dahil fiyatı hesaplayın. Maliyet, maliyetin KDV’si ve KDV oranı girilir; sonuç şahıs işletmesi ile limited/anonim şirket için ayrı ayrı çıkar.

Kazanç nasıl bulunur?

Vergi, cironuz üzerinden değil kazancınız üzerinden alınır. Kazanç, hasılattan indirimi kabul edilen giderlerin düşülmesiyle bulunur. Faturasız / belgesiz maliyet matrahı düşürmez; gerçekte cebinizden çıkan tutar yine “size kalan” hesabında dikkate alınır. İstisna faturalı (KDV’siz fatura) maliyet ise gelir ve kurumlar vergisi matrahından düşülür, alışta KDV olmadığı için KDV indirimi doğmaz. KDV’li faturalı alışta hem gider düşülür hem alış KDV’si indirilir.

Satışta tahsil ettiğiniz KDV’den, belgeli alışlarınızın KDV’sini indirebilirsiniz; ödenecek KDV bu ikisinin farkıdır.

Şahıs işletmesi mi, şirket mi?

Şahıs işletmelerinde kazanç artan oranlı gelir vergisi tarifesine tabidir: matrahın ilk dilimi en düşük oranla (%15) vergilenir, kazanç arttıkça üst dilimlere geçildikçe oran yükselir. Bu yüzden şahıs işletmesi düşük kazançta avantajlı, yüksek kazançta dezavantajlı olabilir. Sermaye şirketlerinde (limited, anonim) ise kazanç sabit oranlı kurumlar vergisine tabidir; araç bunu %25 ile hesaplar.

Karşılaştırmada gözden kaçan iki nokta var. Birincisi, şirkette kalan kâr size ait değildir; parayı kendinize aktarmak için kâr dağıtımı yaparsanız dağıtım üzerinden ayrıca stopaj doğar ve toplam vergi yükü artar. İkincisi, şahıs işletmesinde SGK primi (Bağ-Kur) ve şirkette huzur hakkı gibi kalemler bu araca dahil değildir. Bu nedenle sonucu kesin vergi hesabı değil, iki yapının büyüklük sırasını gösteren bir karşılaştırma olarak okuyun.

Örnek

Maliyeti 6.000 ₺ (KDV’si 1.200 ₺, faturalı) olan bir işi 10.000 ₺’ye yapıyorsunuz, KDV oranı %20. Müşteriden tahsil edeceğiniz toplam 12.000 ₺. Tahsil ettiğiniz 2.000 ₺ KDV’den alış KDV’si 1.200 ₺ indirilir; ödenecek KDV 800 ₺. Vergi matrahı 10.000 − 6.000 = 4.000 ₺. Şahıs işletmesinde ilk dilim oranıyla vergi 600 ₺, elinizde kalan 3.400 ₺; sermaye şirketinde vergi 1.000 ₺, kalan 3.000 ₺ olur. Aynı işi faturasız maliyetle yapsanız matrah 10.000 ₺ olarak kalır ve vergi birkaç katına çıkar. Belge toplamanın değeri tam olarak buradadır.

Geçici vergi ve yıllık beyan

Gelir ve kurumlar vergisi yıl sonunda tek seferde ödenmez; yıl içinde üç aylık dönemler için geçici vergi beyan edilir ve ödenen geçici vergi yıllık beyannamede mahsup edilir. Bu nedenle kazancınızı ay ay takip etmek, yılın sonunda sürprizle karşılaşmamanın en pratik yolu. Cari ve stok kayıtlarınızı düzenli tutarsanız dönem kârınızı her an görebilirsiniz; ücretsiz ön muhasebe modülü bunun için yeterlidir.

Faturayı hangi senaryoda keseceğinizi fatura rehberinden, KDV ve stopaj ayrıntılarını KDV hesaplama ve stopaj hesaplama sayfalarından takip edebilirsiniz.

Bu araç ve açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Vergi dilimleri, oranlar ve istisnalar her yıl güncellenir; beyan öncesinde mali müşavirinize danışın.