Gelir Vergisi & Kazanç

Bu araç ne yapıyor?

Yukarıdaki hesap, “bu işten bana ne kalır?” sorusunun cevabını verir. Bir işi yapmanın size maliyetini, o maliyetin KDV’sini ve müşteriden isteyeceğiniz tutarı girdiğinizde; tahsil edeceğiniz KDV dahil toplamı, devlete ödeyeceğiniz KDV’yi ve vergi sonrası elinizde kalan kazancı şahıs işletmesi ile limited/anonim şirket için ayrı ayrı gösterir.

Kazanç nasıl bulunur?

Vergi, cironuz üzerinden değil kazancınız üzerinden alınır. Kazanç, hasılattan indirimi kabul edilen giderlerin düşülmesiyle bulunur. Buradaki en kritik ayrım şudur: bir gideri matrahtan düşebilmek için belgesi olması gerekir. Faturasız aldığınız mal, gerçekte cebinizden çıkmış olsa bile vergi matrahınızı düşürmez. Araç bu ayrımı gözetir; maliyetin KDV’si girilmediğinde o maliyeti matrahtan düşmez, ancak “reel kazanç” hesabında cebinizden çıkan tutar olarak dikkate alır.

Alışlarınızın KDV’si de aynı şekilde belgeye bağlıdır. Satışta tahsil ettiğiniz KDV’den, belgeli alışlarınızın KDV’sini indirebilirsiniz; ödenecek KDV bu ikisinin farkıdır. Faturasız alışta indirim hakkı doğmaz ve KDV’nin tamamını siz yüklenirsiniz.

Şahıs işletmesi mi, şirket mi?

Şahıs işletmelerinde kazanç artan oranlı gelir vergisi tarifesine tabidir: matrahın ilk dilimi en düşük oranla (%15) vergilenir, kazanç arttıkça üst dilimlere geçildikçe oran yükselir. Bu yüzden şahıs işletmesi düşük kazançta avantajlı, yüksek kazançta dezavantajlı olabilir. Sermaye şirketlerinde (limited, anonim) ise kazanç sabit oranlı kurumlar vergisine tabidir; araç bunu %25 ile hesaplar.

Karşılaştırmada gözden kaçan iki nokta var. Birincisi, şirkette kalan kâr size ait değildir; parayı kendinize aktarmak için kâr dağıtımı yaparsanız dağıtım üzerinden ayrıca stopaj doğar ve toplam vergi yükü artar. İkincisi, şahıs işletmesinde SGK primi (Bağ-Kur) ve şirkette huzur hakkı gibi kalemler bu araca dahil değildir. Bu nedenle sonucu kesin vergi hesabı değil, iki yapının büyüklük sırasını gösteren bir karşılaştırma olarak okuyun.

Örnek

Maliyeti 6.000 ₺ (KDV’si 1.200 ₺, faturalı) olan bir işi 10.000 ₺’ye yapıyorsunuz, KDV oranı %20. Müşteriden tahsil edeceğiniz toplam 12.000 ₺. Tahsil ettiğiniz 2.000 ₺ KDV’den alış KDV’si 1.200 ₺ indirilir; ödenecek KDV 800 ₺. Vergi matrahı 10.000 − 6.000 = 4.000 ₺. Şahıs işletmesinde ilk dilim oranıyla vergi 600 ₺, elinizde kalan 3.400 ₺; sermaye şirketinde vergi 1.000 ₺, kalan 3.000 ₺ olur. Aynı işi faturasız maliyetle yapsanız matrah 10.000 ₺ olarak kalır ve vergi birkaç katına çıkar. Belge toplamanın değeri tam olarak buradadır.

Geçici vergi ve yıllık beyan

Gelir ve kurumlar vergisi yıl sonunda tek seferde ödenmez; yıl içinde üç aylık dönemler için geçici vergi beyan edilir ve ödenen geçici vergi yıllık beyannamede mahsup edilir. Bu nedenle kazancınızı ay ay takip etmek, yılın sonunda sürprizle karşılaşmamanın en pratik yolu. Cari ve stok kayıtlarınızı düzenli tutarsanız dönem kârınızı her an görebilirsiniz; ücretsiz ön muhasebe modülü bunun için yeterlidir.

Faturayı hangi senaryoda keseceğinizi fatura rehberinden, KDV ve stopaj ayrıntılarını KDV hesaplama ve stopaj hesaplama sayfalarından takip edebilirsiniz.

Bu araç ve açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Vergi dilimleri, oranlar ve istisnalar her yıl güncellenir; beyan öncesinde mali müşavirinize danışın.