Stopaj Hesaplama

Stopaj nedir?

Stopaj, bir ödemenin kaynağında yapılan gelir vergisi kesintisidir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinde sayılan ödemeleri yapan kişi ve kurumlar, ödemeyi tam olarak yapmak yerine belirli bir oranı kesip vergi dairesine yatırmakla yükümlüdür. Kesintiyi yapan taraf bunu muhtasar beyanname ile beyan eder; kesintiye maruz kalan taraf ise ödediği vergiyi kendi yıllık beyannamesinde mahsup eder.

Stopaj ile KDV karıştırılmamalıdır. KDV işlemin üzerine eklenir, stopaj ise ödemeden düşülür. Bir serbest meslek makbuzunda ikisi aynı anda bulunur: KDV eklenir, gelir vergisi stopajı brüt ücretten kesilir.

Serbest meslek makbuzunda hesap

Serbest meslek erbabına (avukat, mali müşavir, mimar, doktor, danışman, yazılımcı vb.) yapılan ödemelerde brüt ücret üzerinden %20 gelir vergisi stopajı yapılır. KDV ise brüt ücret üzerinden ayrıca hesaplanır ve kesintiye tabi değildir.

Örnek: brüt ücret 10.000 ₺, KDV oranı %20 olsun. Stopaj 10.000 × 0,20 = 2.000 ₺, net ücret 8.000 ₺. KDV 10.000 × 0,20 = 2.000 ₺. Makbuzun toplamı 12.000 ₺ görünür, ancak ödeyen taraf 2.000 ₺ stopajı kesip vergi dairesine yatırır ve serbest meslek erbabına 8.000 + 2.000 = 10.000 ₺ öder. Yani KDV dahil toplam ile fiilen ödenen tutar farklıdır; bu fark en sık atlanan noktadır.

Kira stopajında hesap

İşyeri kirasını bir şahsa (gerçek kişiye) ödüyorsanız ve kiraya veren fatura düzenlemiyorsa, kirayı ödeyen taraf brüt kira üzerinden %20 stopaj yapmakla yükümlüdür. Burada KDV doğmaz.

Örnek: mal sahibiyle “elime 8.000 ₺ geçsin” diye anlaştıysanız net kira 8.000 ₺’dir; brüt kira 8.000 ÷ 0,80 = 10.000 ₺ olur. Stopaj 10.000 × 0,20 = 2.000 ₺. Kiracı 8.000 ₺’yi mal sahibine, 2.000 ₺’yi vergi dairesine öder. Sözleşmede net mi brüt mü anlaşıldığının yazılı olması, sonradan çıkan “eksik ödedin” tartışmasını baştan bitirir. Kira ödemelerinin belirli tutarı aşması hâlinde banka veya PTT üzerinden yapılması zorunluluğu da ayrıca gözetilmelidir.

Netten brüte, brütten nete

Anlaşma net tutar üzerinden yapıldığında brüt tutarı bulmak için net ÷ (1 − oran) formülü kullanılır; brüt biliniyorsa net tutar brüt × (1 − oran) olur. %20 oranında net 8.000 ₺’nin brütü 10.000 ₺; brüt 10.000 ₺’nin neti 8.000 ₺’dir. Yukarıdaki araç iki yönü de hesaplar.

Diğer stopaj konuları

Ücret ödemeleri, telif kazançları, kâr payı dağıtımı, bazı taşımacılık ve yapım işleri ile mevduat faizleri de stopaja tabidir; oranlar ödeme türüne göre farklıdır ve Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilir. Kesilen stopajların muhtasar beyanname ile zamanında beyan edilmesi, gecikme faizi ve usulsüzlük cezası doğmaması için önemlidir.

Serbest meslek makbuzu yerine fatura düzenlemeniz gereken durumlar için hangi fatura nasıl kesilir? bölümüne, kazancınızın vergi sonrası ne kadar kaldığını görmek için gelir vergisi hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Bu araç ve açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; güncel oranlar ve beyan yükümlülükleri için mali müşavirinize danışın.