İnşaat Demiri İzleme (İDİS) — İade

Senaryo: IDIS Tip: IADE

Bu fatura tipi nedir?

İade faturası (IADE), daha önce kesilmiş bir satışın kısmen veya tamamen geri alınmasını belgeler. “Negatif satış” gibidir: stok ve KDV, iade edilen kısım kadar geri çevrilir. Tevkifatlı satışın iadesinde bu tip değil, TEVKIFATIADE kullanılmalıdır.

Nasıl kesilir? Süreler

Nasıl kesilir: (1) İade edilen orijinal faturanın numarasını ve tarihini bulun; e-belgede iade edilen fatura referansını mutlaka bağlayın. (2) Senaryoyu mümkünse orijinal faturadaki senaryoya uygun seçin. (3) Tip IADE olsun. (4) İade edilen miktar/tutarı yazın (kısmi iadede yalnızca iade edilen kısım). (5) KDV oranı orijinal satırla aynı olmalıdır. (6) Onaylayıp gönderin. İade işlemi fiilen gerçekleştiğinde belge, VUK’taki fatura düzenleme süresi içinde kesilir (yaygın uygulama: işlemin gerçekleştiği günden itibaren 7 gün — güncel VUK’a bakın). Orijinal faturayı “silmek” yerine iade faturası kesmek doğru yoldur.

Kimler kimlere keser?

Orijinal satışı yapan mükellef keser; alıcı genelde orijinal faturanın alıcısıdır (mal geri geldiğinde veya hizmet iadesinde). Alıcı kendi kendine “iade faturası” keserek satıcının satışını bozamaz; süreç satıcı belgesi veya ticari red/iade mutabakatı ile yürür.

KDV ve tutar nasıl hesaplanır?

İade matrahı = iade edilen mal/hizmetin KDV hariç tutarı. KDV = iade matrahı × orijinal KDV oranı. Bu KDV, satıcının önceki satış KDV’sini düzeltir; alıcı daha önce indirdiği KDV’yi iade oranında düzeltir. Kısmi iadede yalnızca iade edilen satır/oran kullanılır.

Nelere dikkat edilmeli?

Orijinal fatura referansı olmadan iade kesmeyin. Tevkifatlı faturanın iadesinde IADE değil TEVKIFATIADE seçin. Miktar, birim ve tutarın orijinal belgeyi aşmamasına dikkat edin. Ticari senaryoda alıcı reddi ile iade faturası farklı süreçlerdir; red uygulama yanıtı, iade faturası yerine geçmez.

Bu senaryoda ek not

IDIS, GİB e-Fatura senaryosudur (ProfileID=IDIS): İnşaat Demiri İzleme Sistemi (Darphane) kapsamındaki inşaat demiri teslimlerini belgeler. İzinli tipler: SATIS, ISTISNA, TEVKIFAT, TEVKIFATIADE, IADE, IHRACKAYITLI. Zorunlu UBL alanları: satıcıda PartyIdentification schemeID=SEVKIYATNO (SE- + 7 rakam, 10 karakter) ve her kalemde Item/AdditionalItemIdentification schemeID=ETIKETNO (2 harf + 7 rakam, 9 karakter). e-İrsaliyede aynı kurallar ProfileID=IDISIRSALIYE ile uygulanır. GİB İnşaat Demiri İzleme (İDİS) Teknik Kılavuzu (Aralık 2025) ve UBL-TR Schematron esas alınır; SEVKIYATNO/ETIKETNO formatı veya eksik alan red riski taşır.

Kaynaklar

  • GİB e-Fatura Uygulaması ve UBL-TR kılavuzları (ProfileID / InvoiceTypeCode)
  • Vergi Usul Kanunu fatura düzenleme süreleri (güncel metin)
  • GİB e-Arşiv ve e-İrsaliye tebliğ/kılavuzları
  • 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği (e-Arşiv; internet satışı zorunlu bilgileri) ve güncellemeleri
  • GİB e-Arşiv Fatura Teknik Kılavuzu — internetSatisBilgi
  • GİB tevkifat, istisna ve özel matrah kod listeleri
  • portal.efatura.gov.tr resmi kaynakları

Aynı senaryodaki diğer fatura tipleri

Faturayı kestikten sonra

Kesilen faturanın cari hesaba ve stoğa işlenmesi gerekir; aksi halde borç alacak bakiyeniz ve stok miktarınız gerçeği göstermez. Ön muhasebe modülü gelen ve giden e-Faturaları okuyup cari ile stok hareketlerini otomatik oluşturur. KDV veya tevkifat tutarını kontrol etmek için KDV hesaplama ve tevkifat hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Tüm senaryo listesi: hangi fatura nasıl kesilir?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel GİB tebliğleri, VUK ve özel entegratör doğrulamaları esas alınmalıdır.