Kamu — İstisna

Senaryo: KAMU Tip: ISTISNA

Bu fatura tipi nedir?

İstisna faturası (ISTISNA), KDV’den istisna edilen veya istisna sürecine tabi teslim/hizmetler içindir. Çoğu kodda belgede hesaplanan KDV 0’dır ve matrah + istisna kodu zorunludur. İstisna: yolcu beraberi (501 / YOLCUBERABER) — satışta KDV hesaplanıp tahsil edilir; iade gümrük çıkışında yapılır. “KDV’siz satış” keyfi seçim değildir; kodsuz ISTISNA kesilemez.

Nasıl kesilir? Süreler

Nasıl kesilir: (1) İşlemin hangi istisna maddesine girdiğini ve GİB istisna kodunu belirleyin (ör. ihracat 301, yolcu beraber 501). (2) Doğru senaryoyu seçin (IHRACAT, YOLCUBERABER, TEMEL vb.). (3) Tip ISTISNA. (4) Matrahı yazın; klasik istisnada KDV 0; yolcu beraberde (501) ise normal KDV oranıyla KDV’yi hesaplayıp tahsil edin. (5) Senaryoya özel alanları doldurun (GTB, pasaport, aracı kurum…). (6) VUK süresi içinde gönderin.

Kimler kimlere keser?

İstisna hakkına sahip satıcı, istisna kapsamındaki alıcıya keser. Senaryo, istisnanın türünü belirler (yurt dışı alıcı, yolcu, yurt içi istisna vb.).

KDV ve tutar nasıl hesaplanır?

Klasik istisnada KDV tutarı 0’dır; matrah = istisna kapsamındaki bedel. Yolcu beraber (501): satış anında KDV tahsil edilir; malın yurt dışına çıkışı gümrükte onaylanınca iade hakkı doğar (KDV Kanunu 11/1-b). Kod işlemin hukuki dayanağını taşır; yanlış kod belgenin reddine veya tarhiyat riskine yol açar.

Nelere dikkat edilmeli?

Yurt içi normal satışta ISTISNA seçmeyin. İhracat (KDV 0) ile yolcu beraberi (KDV tahsil + gümrük iadesi) karıştırılmamalıdır. İhracat ile ihraç kayıtlıyı (IHRACKAYITLI) karıştırmayın. Zorunlu ek bilgiler (GTB, pasaport vb.) boşsa belge geçersiz sayılabilir.

Bu senaryoda ek not

KAMU senaryosu kamu kurum/kuruluşlarına kesilen e-faturalar içindir. Kamu entegrasyon ve ödeme süreçlerine uyum için ProfileID KAMU seçilir. Kamu faturalarında ticari senaryodaki gibi serbest kabul/red modeli uygulanmaz; kamu ödeme/onay süreçleri geçerlidir.

Kaynaklar

  • GİB e-Fatura Uygulaması ve UBL-TR kılavuzları (ProfileID / InvoiceTypeCode)
  • Vergi Usul Kanunu fatura düzenleme süreleri (güncel metin)
  • GİB e-Arşiv ve e-İrsaliye tebliğ/kılavuzları
  • 509 sıra no.lu VUK Genel Tebliği (e-Arşiv; internet satışı zorunlu bilgileri) ve güncellemeleri
  • GİB e-Arşiv Fatura Teknik Kılavuzu — internetSatisBilgi
  • GİB tevkifat, istisna ve özel matrah kod listeleri
  • portal.efatura.gov.tr resmi kaynakları

Aynı senaryodaki diğer fatura tipleri

Faturayı kestikten sonra

Kesilen faturanın cari hesaba ve stoğa işlenmesi gerekir; aksi halde borç alacak bakiyeniz ve stok miktarınız gerçeği göstermez. Ön muhasebe modülü gelen ve giden e-Faturaları okuyup cari ile stok hareketlerini otomatik oluşturur. KDV veya tevkifat tutarını kontrol etmek için KDV hesaplama ve tevkifat hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz. Tüm senaryo listesi: hangi fatura nasıl kesilir?

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Uygulamada güncel GİB tebliğleri, VUK ve özel entegratör doğrulamaları esas alınmalıdır.